काठमाडौँ । नेपालको रैथाने जुत्ता ब्रान्ड गोल्डस्टार आज राष्ट्रिय गौरवको प्रतीक बनेको छ । प्रधानमन्त्रीदेखि सर्वसाधारणसम्मले गर्वका साथ प्रयोग गर्ने यो ब्रान्डको सफलता सबैले देखेका छन् । तर यसको आधारशिला राख्ने व्यक्तिहरूको कथा भने बिस्तारै सार्वजनिक स्मृतिबाट हराउँदै गएको प्रश्न उठ्न थालेको छ ।

सन् १९७० को दशकमा नूरप्रताप राणा र उनका पुत्र कुन्दनप्रताप जंगबहादुर राणाले हेटौँडाबाट चप्पल उत्पादन सुरु गरेका थिए । पछि कुन्दन राणाले आफ्नी पत्नी किरण राणाको नाममा ‘किरण म्यानुफ्याक्चर’ स्थापना गर्दै गोल्डस्टार ब्रान्डलाई आकार दिएका थिए । सानो उद्योगबाट सुरु भएको यो यात्रा आज अर्बौँको व्यापारिक साम्राज्यमा परिणत भइसकेको छ ।

तर, सफलता जति उचाइमा पुग्यो, संस्थापक पुस्ताको नाम त्यति नै ओझेल पर्दै गएको सुनिन थालेको छ । कम्पनीको वर्तमान नेतृत्व र सार्वजनिक छविमा नयाँ अनुहारहरू प्रमुख रूपमा देखिए पनि प्रारम्भिक संघर्ष, जोखिम र लगानीको इतिहास भने पर्याप्त रूपमा चर्चा नपाएको धेरैको बुझाइ छ ।

द्वन्द्वकालमा गोल्डस्टार जुत्ता माओवादी आन्दोलनसँग जोडिएर हेर्ने प्रवृत्ति बढ्दा कम्पनीले ठूलो चुनौती सामना गरेको थियो । सुरक्षा संवेदनशीलता, बजारको दबाब र ब्रान्डमाथिको राजनीतिक छायाँका बीच व्यवसाय टिकाइराख्नु सहज थिएन । त्यस्तो कठिन समय पार गरेर ब्रान्डलाई जोगाउने भूमिकामा रहेका पुराना पात्रहरूको योगदान आज कति सम्झिइएको छ भन्ने प्रश्न पनि उठिरहेको छ ।

अर्कोतर्फ, कम्पनीको कानुनी र ऐतिहासिक यात्रामा महत्वपूर्ण नाम मानिने किरण राणाको उपस्थिति समेत सार्वजनिक विमर्शमा कम हुँदै गएको देखिन्छ । कम्पनीको नाम, दस्तावेज र प्रारम्भिक इतिहाससँग जोडिएको योगदान वर्तमान कथनमा किन कम सुनिन्छ भन्ने जिज्ञासा पनि स्वाभाविक रूपमा उब्जिएको छ ।

यो बहस केवल एउटा कम्पनी वा परिवारको विषय मात्र होइन, व्यवसाय सफल भइसकेपछि इतिहास कसले लेख्छ ? जोखिम उठाउने र आधार निर्माण गर्नेहरू कि नेतृत्वको वर्तमान अनुहारहरू ? गोल्डस्टारको कथाले यही प्रश्न फेरि उठाएको छ ।

आज गोल्डस्टार विश्व बजारसम्म फैलिएको नेपाली ब्रान्ड हो । तर, यसको सुनौलो यात्राको इतिहास लेखिँदा सफलताको अन्तिम अध्याय मात्र होइन, पहिलो इँटा राख्ने हातहरूको कथा पनि समान सम्मानका साथ स्मरण हुनुपर्ने आवाज बलियो बन्दै गएको छ ।