काठमाडौँ । भारतले पछिल्ला हप्ताहरूमा रक्षा, हरित उद्योग, र आर्थिक नीति सुधारका क्षेत्रमा तीव्र गति लिँदै विश्व ध्यान तानेको छ । प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नेतृत्वमा सुरु भएका नयाँ परियोजना र उद्योग नीतिहरूले भारतलाई “आत्मनिर्भर र विश्वसनीय शक्ति” बन्ने दिशामा अघि बढाइरहेको संकेत दिएका छन्।

रक्षा क्षेत्रमा ठूला छलाङहरू
भारतले सन् २०३५ सम्म २०० भन्दा बढी युद्धपोतहरू समेटिएको ‘ब्लू वाटर नेभी’ (Blue-Water Navy) निर्माणको दीर्घकालीन योजना अघि सारेको छ। इकोनोमिक टाइम्सका अनुसार, यस योजनाले भारतलाई विश्वका पाँच प्रमुख समुद्री शक्तिहरूसँग तुलनात्मक सामरिक क्षमता दिलाउनेछ।

त्यसैगरी, हिन्दुस्तान एरोनोटिक्स लिमिटेड (HAL) का वरिष्ठ प्राविधिक टोली यसै महिनामा अमेरिकाको भ्रमणमा निस्किँदैछ। टोलीले जनरल इलेक्ट्रिक (GE) कम्पनीसँग संयुक्त रूपमा GE-414 इन्जिन उत्पादनबारे वार्ता गर्नेछ। यो इन्जिन भविष्यका तेजस–Mk2 र अन्य स्वदेशी लडाकु विमानहरूमा प्रयोग हुने सम्भावना छ। भारतीय र अमेरिकी रक्षा साझेदारीले यसलाई ‘मेक इन इन्डिया’ को ऐतिहासिक उपलब्धिका रूपमा व्याख्या गरेको छ।

हरित खनिजमा भारतको नयाँ नीति
भारत सरकारले हालै १,५०० करोड रुपैयाँ बराबरको “क्रिटिकल मिनरल्स रीसाइकलिङ प्रोत्साहन योजना” पारित गरेको छ। यसले लिथियम, कोबाल्ट, र निकलजस्ता रणनीतिक धातुहरूको पुनःउपयोग र स्वदेशी स्रोत विकासमा लगानी बढाउनेछ। ऊर्जा मन्त्रालयका अधिकारीहरूका अनुसार, यो योजना भारतको हरित संक्रमण रणनीतिको मेरुदण्ड बन्नेछ।

अर्थ मन्त्रालयले आगामी बजेटमा जीएसटी दर कटौतीको तयारी पनि गरिरहेको छ, जसले इकनोमिक टाइम्स BFSI को विश्लेषणअनुसार, सन् २०२५–२६ मा भारतको जीडीपीमा ०.३ प्रतिशत वृद्धि ल्याउन सक्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आत्मविश्वास
न्यूज १८मा प्रकाशित स्तम्भले भारतको व्यापारिक नीति अमेरिकाको ‘ट्रम्प ट्यारिफ’को चुनौतीबीच पनि स्थायित्व र विश्वसनीयता प्रदर्शन गरिरहेको उल्लेख गरेको छ। विश्लेषकहरूले भने, “भारतले अब विदेशी दबाबमा प्रतिक्रिया जनाउने होइन, बरु विश्व अर्थतन्त्रको दिशानिर्देश गर्ने राष्ट्र बन्ने संकेत दिएको छ।”

रक्षा र अर्थतन्त्रको संयोजन
भारतको रक्षा र औद्योगिक रणनीतिलाई अब ‘डुअल ड्राइभ’ भनेर सम्बोधन गरिँदैछ, जसमा सैन्य आत्मनिर्भरता र आर्थिक पुनःनिर्माण एकसाथ अघि बढाइएका छन्। यसले न केवल भारतीय उद्योगहरूमा रोजगारी सिर्जना गर्नेछ, तर दक्षिण एशियामा भारतको सामरिक सन्तुलन पनि सुदृढ गर्नेछ।

अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संस्थाहरूले भारतको नीति दिशालाई ‘स्थायी र विश्वसनीय’ भन्दै प्रशंसा गरेका छन्। ब्लूमबर्गका अनुसार, “भारतको हरित उद्योग र रक्षा साझेदारीले विश्व बजारमा नयाँ केन्द्रको रूपमा उदाउने सम्भावना देखिएको छ।”

भारतको यी पहलहरूले स्पष्ट सन्देश दिएको छ, अब भारत केवल विकासशील देश होइन, बरु प्रविधि, ऊर्जा र सुरक्षाको क्षेत्रमा स्थायी नेतृत्व गर्न तयार विश्व शक्ति हो।