काठमाडौँ । भारत र जापानबीच कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) र डेटा साझेदारीसम्बन्धी महत्वपूर्ण सम्झौता सम्पन्न भएको छ । जसले स्मार्ट सहर विकास, डिजिटल पूर्वाधार र प्रविधि–आधारित अर्थतन्त्र विस्तारमा नयाँ चरण सुरु गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । दुवै देशले यो सहकार्यलाई दीर्घकालीन रणनीतिक साझेदारीको प्रमुख आधारका रूपमा अघि बढाउने संकेत दिएका छन् ।

सम्झौता अनुसार भारत र जापानले सुरक्षित डेटा आदान–प्रदान, एआई मोडेल विकास, र शहरी सेवा व्यवस्थापनका लागि डिजिटल प्लेटफर्म निर्माणमा सहकार्य गर्नेछन् । यसले ट्राफिक व्यवस्थापन, ऊर्जा वितरण, फोहोर व्यवस्थापन, स्वास्थ्य सेवा र आपतकालीन प्रतिक्रिया प्रणालीलाई थप प्रभावकारी र स्वचालित बनाउने लक्ष्य राखेको छ ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार एआई–सक्षम स्मार्ट सहर अवधारणाले शहरी प्रशासनमा गुणात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्छ । वास्तविक समय डेटा विश्लेषणमार्फत ट्राफिक जाम नियन्त्रण, ऊर्जा खपत सन्तुलन र सार्वजनिक सेवाको दक्षता वृद्धि सम्भव हुने बताइएको छ । यसले लागत घटाउने मात्र होइन, नागरिक सेवाको गुणस्तर सुधार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

यो सहकार्य भारतको तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको डिजिटल अर्थतन्त्रसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ । भारतले पछिल्लो समय डेटा–आधारित सेवा, स्मार्ट पूर्वाधार र ई–गभर्नेन्समा उल्लेखनीय प्रगति गरिरहेको अवस्थामा जापानको उन्नत प्रविधि र लगानीले यस प्रक्रियालाई थप गति दिनेछ ।

कूटनीतिक दृष्टिले पनि यो सम्झौता महत्वपूर्ण मानिएको छ । भारत–जापान सम्बन्धलाई रक्षा, व्यापार र प्रविधि क्षेत्रमा विस्तार गर्दै ‘भविष्य–उन्मुख रणनीतिक साझेदारी’ मा रूपान्तरण गर्ने प्रयास भइरहेको विश्लेषण गरिएको छ । विशेषगरी विश्वव्यापी प्रविधि प्रतिस्पर्धा तीव्र भइरहेका बेला यस्तो सहकार्यले दुवै देशलाई प्रतिस्पर्धात्मक लाभ दिलाउने अपेक्षा गरिएको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार, एआई र डेटा साझेदारीमा आधारित यो पहलले भारतका स्मार्ट सहर परियोजनाहरूलाई व्यावहारिक र परिणाममुखी बनाउनेछ । साथै, प्रविधि हस्तान्तरण, नवप्रवर्तन प्रवद्र्धन र रोजगारी सिर्जनामा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्ने सम्भावना रहेको छ ।

समग्रमा यो सम्झौता भारतको शहरी विकास मोडेललाई आधुनिक प्रविधिसँग जोड्दै आर्थिक वृद्धि, दक्षता र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यलाई सुदृढ गर्ने महत्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ ।