काठमाडौँ। भारतले विश्वका प्रमुख आर्थिक शक्तिहरूसँग स्वतन्त्र व्यापार सम्झौता (FTA) गर्ने योजनालाई तीव्रता दिँदै अमेरिकी र युरोपेली बजारमा आफ्नो पहुँच विस्तार गर्ने रणनीति अघि सारेको छ। व्यापार मन्त्रालयका अनुसार भारत यतिखेर संयुक्त राज्य अमेरिका, युरोपेली संघ, र बेलायतसँग वार्ताको सक्रिय चरणमा रहेको छ, जसले आगामी दुई वर्षमा निर्यातमा ठूलो फड्को मार्न सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।

हालै सम्पन्न एक उच्चस्तरीय बैठकमा व्यापारमन्त्री पियूष गोयलले स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरे, ‘भारत अब केवल रक्षात्मक व्यापार नीति अपनाउने पक्षमा छैन। हामी विश्वव्यापी मूल्य शृङ्खलामा समाहित भएर निर्यात-केन्द्रित नीति अघि बढाउने तयारीमा छौं।’

भारतले युएई र अष्ट्रेलियासँग सफलतापूर्वक एफटीए सम्पन्न गरिसकेको छ, जसको प्रत्यक्ष परिणामस्वरूप खाद्यान्न, औषधि, मेसिनरी, र इलेक्ट्रिकल्स जस्ता क्षेत्रमा निर्यात वृद्धि भएको देखिएको छ। विशेष गरी कृषि तथा वस्त्र उद्योगका लागि नयाँ बजार खुल्दै गएको छ।

वाणिज्य तथा उद्योग मन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार, भारतबाट युरोपतर्फ निर्यात हुने प्रमुख वस्तुहरूमा अटो पार्ट्स, औषधि, जैविक रसायन, सूचना प्रविधि सेवा, र कृषि उपज उल्लेखनीय छन्। एफटीएका माध्यमबाट यी वस्तुहरूको कर छूट र भन्सार सुविधा प्राप्त हुँदा प्रतिस्पर्धी मूल्यमा निर्यात सम्भव भएको छ।

विकासशील देशहरूसँगको व्यापारमा सन्तुलन कायम गर्न भारतले पारस्परिक लाभका आधारमा एफटीएको ढाँचा निर्माण गरिरहेको छ। साथै, भारतले पारम्परिक बजारसँगसँगै अफ्रिकी तथा लाटिन अमेरिकी देशहरूसँग पनि प्रारम्भिक चरणको संवाद थालिसकेको छ।

विश्लेषकहरू भन्छन्, ‘भारतको यो रणनीति केवल व्यापारिक फाइदामा सीमित छैन, यसले भू-राजनीतिक सन्तुलनमा समेत देशको स्थान मजबुत बनाउनेछ।’ यस दृष्टिकोणले भारतलाई ‘विश्वसनीय व्यापार साझेदार’ को रूपमा स्थापित गर्न मद्दत गर्ने विश्वास बढ्दो छ।