काठमाडौँ । भारतको सैन्य ड्रोन उद्योग तीव्र रूपमा विस्तार हुँदै गएको तथा निकट भविष्यमा भारतीय ड्रोन निर्यातमा बहुगुणात्मक वृद्धि हुने अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । रक्षा उत्पादनमा आत्मनिर्भरता बढाउने रणनीतिअन्तर्गत भारतले मानवविहीन हवाई प्रणाली (UAV) तथा अत्याधुनिक रक्षा प्रविधिमा ठूलो लगानी बढाएको बताइएको छ ।

हालै प्रकाशित एक रिपोर्टअनुसार भारतीय निजी तथा सरकारी रक्षा कम्पनीहरूले निगरानी, सीमा सुरक्षा, युद्ध व्यवस्थापन तथा समुद्री निगरानीका लागि प्रयोग हुने विभिन्न प्रकारका ड्रोन उत्पादन तीव्र रूपमा बढाइरहेका छन् । भारत सरकारले “मेक इन इन्डिया” तथा रक्षा आधुनिकीकरण कार्यक्रमअन्तर्गत स्वदेशी ड्रोन उत्पादनलाई प्राथमिकता दिएको छ ।

विशेषगरी दक्षिण एशिया, अफ्रिका तथा मध्यपूर्वका केही मुलुकहरूले भारतीय ड्रोनप्रति चासो देखाउन थालेपछि निर्यात बजार विस्तार हुने अपेक्षा गरिएको छ । रिपोर्टहरूका अनुसार भारतले हाल सीमावर्ती निगरानी, आतंकवाद नियन्त्रण तथा सामरिक उपयोगका लागि उन्नत ड्रोन प्रणाली विकास गरिरहेको छ । यसले भारतलाई केवल आयातकर्ता नभई रक्षा प्रविधि निर्यातकर्ता राष्ट्रका रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुग्ने विश्लेषण गरिएको छ ।

भारतको ड्रोन उद्योग विस्तारलाई चीनसँगको सीमा तनाव, हिन्द महासागर क्षेत्रको सामरिक प्रतिस्पर्धा तथा आधुनिक युद्ध प्रणालीको आवश्यकता सँग जोडेर हेरिएको छ । पछिल्ला वर्षहरूमा भारतले स्वदेशी रक्षा उत्पादन तथा निर्यातमा उल्लेखनीय वृद्धि गरिरहेको छ ।

दक्षिण एशियामा भारतको बढ्दो रक्षा प्रविधि क्षमता नेपालसहित छिमेकी मुलुकहरूका लागि समेत चासोको विषय बनेको छ । सीमा सुरक्षा, विपद् व्यवस्थापन तथा प्रविधि सहकार्यका क्षेत्रमा भविष्यमा यसको प्रभाव देखिन सक्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ ।