दुई बर्षअघि ३ वटा फाईनान्स कम्पनी गाभिएर बनेको सिनर्जी फाईनान्स कम्पनीको अवस्था झनै धराशायी भएको छ । तीनवटा कम्पनीबाट आएका सञ्चालकहरुको कलह र विवादका कारण शीघ्र सुधारात्मक कारवाहीबाट भर्खरै फुकुवा पाएको सो फाइनान्सका सिईओ राजेन्द्रमान शाक्य राजिनामा दिएर बाहिरिएका छन् । साधारणसभा हुनु केही दिनअघि मात्र उनी राजिनामा दिएर निस्किएका हुन् । फाइनान्सको साधारणसभा आज हुदैछ र यसमा सञ्चालकहरुको चुनाव पनि हुदैन ।

 तर, सो निर्वाचनमा बैंकिङ कसुर लागेर मुद्दा खेपिरहेका व्यक्ति समेत सकृय छन् । सिएमबी फाइनान्स, एल्पिक एभरेष्ट फाइनान्स र बुटवल फाइनान्स गाभिएर सिनर्जी फाइनान्स बनेको हो । तर, तत्कालिन बुटवल फाइनान्सका कार्यकारी अध्यक्ष देवेन्द्र ध्वजु र एल्पिक एभरेष्टका रामशान्त श्रेष्ठले गरेको करोडौं घोटालाका कारण कम्पनीको अस्तित्व नै धरापमा परेको हो । मर्जरलगत्तै थला परेको फाइनान्स कम्पनीले अहिलेसम्म लाभांश दिएको छैन । पहिले समस्याग्रस्त भएको कस्मिक फाइनान्सले नाम फेरेर सिएमबी बनेपछी सुध्रिएको अवस्थामा पुगेको थियो । तर, बुटवल र एल्पिक एभरेष्टबाट आएको खराब कर्जाले धरापमा पारेपछी अब कम्पनीको अस्तित्व नै खतरामा परेको छ । 

फाइनान्सका एक संस्थापक भन्छन, ‘अब कम्पनीको बाच्ने आश छैन । ४८ करोडको फाइनान्समा झण्डै ५३ करोडको कर्जा घोटाला भएको छ ।’ यसमध्ये लगभग एकतिहाई कर्जा मात्र उठ्ने संभावना रहेकाले कम्पनी नै टाट उल्टिने अवस्थामा पुगेको हो । सिईओ राजेन्द्रमान शाक्यले राजिनामा दिएर बाहिरिएपछी घोटालाका नाईकेहरु रामशान्त श्रेष्ठ र देवेन्द्र ध्वजुनियमित कार्यालय गएर आफुसम्बद्ध कर्जाको धितो लिलाम नगर्न दवाब दिन थालेको कर्मचारीहरु बताउछन् । 

जबकी रामशान्तलाई राष्ट्र बैंकले बैंकिङ कसुरमा ५ लाख जरिवाना गरेर कारवाही गरेको छ भने देवेन्द्र ध्वजु र उनकी श्रीमती पार्वती ध्वजुलाई पक्राउ गरी बैंकिङ कसुरमा मुद्दा चलाएको छ । उनीहरु धरौटीमा छुटेका हुन् । फाइनान्समा बुटवलको ३१ करोड र एल्पिक एभरेष्टको २२ करोड कर्जा खराब देखिएको छ । यसमध्ये गतमहिना बिक्री भएको ध्वजु“को नामको एककरोडको धितोसहित बुटवलसम्बद्ध ७ करोड रुपैेंया कर्जा उठेको छ भने एल्पिकसम्बद्ध २२ करोडमा 

प्रविरशमशेर राणाको डेढ करोडबाहेक कुनै उठेको छैन ।
बोहरा अध्यक्ष हुने

आज हुने फाइनान्सको साधारणसभा संस्थापहरुको तर्फबाट ५ जना निर्विरोध निर्वाचित भैसकेका छन् । निर्वाचन अधिकृत मिलनकुमार राईका अनुसार संस्थापक समुहबाट निर्वाचित हुनेमा झपट बहादुर बोहरा, सुरज केसी, कृष्णहरी श्रेष्ठ, होमबहादुर पुन र उमेशलाल श्रेष्ठ छन् । तर, सर्बसाधारण समुहबाट चयन हुने ३ जनाको लागि भने ५ जनाको उमेदवारी परेको हु“दा चुनाव हुने भएको छ । 

जसमा अर्जुन कार्की, चन्द्रलोक प्रसाद श्रेष्ठ, सशिराज बज्राचार्य, कुशुमदेबी शाक्य र अनुभव ध्वजु छन् । अनुभव ध्वजु बुटवल फाइनान्समा करिब ३१ करोड घोटाला गरेका देवेन्द्र ध्वजुका छोरा हुन् । उनको आमाबाबु दुबैलाईं बैंकिङ कसुरमा अदालतमा मुद्दा चलिरहेको अवस्थामा उनीहरु बैंकिङ ज्ञान केही नभएको छोरालाई सञ्चालकको उमेदवार बनाएका हुन् । फाइनान्सको आज हुने साधारणसभाले सबै नया सञ्चालकको चयन गरेपछी झपट बोहरालाई अध्यक्ष बनाउने गरी तयारी भैसकेको छ ।

एकतिहाई पनि उठ्दैन

सिनर्जी फाइनान्समा भएको घोटाला लामो समयसम्म लुकेको थियो । राष्ट्र बैंकले पनि राम्रोसग सुपरिवेक्षण नगरेका कारण फाइनान्स भित्रभित्रै समस्यामा परिसकेको थियो । सिईओ शाक्यले १ बर्षभित्र सबै कर्जा उठाउने प्रतिबद्धता जनाएका कारण राष्ट्र बैंकले कारवाही नगरी रोकेको बताइएको छ । तर, शाक्यले पनि करिब ७ करोड खराब कर्जा मात्र असुल गर्न सकेका छन् ।

 देवेन्द्र ध्वजुले बिभिन्न नक्कली ऋणी खडा गरी आफैले कर्जा प्रवाह गरी आफैले अपचलन गरेका थिए । उनले घरजग्गा व्यवशायी तथा सिद्धार्थ विकास बैंकका पूर्व सन्चालक मधुसुदन सिलवालसग मिलेर घोटाला गरेका हुन् । सिलवाल आफै सिद्धार्थ र किस्ट बैंकको घोटालामा परेर जेल सजाय पाएर अझै मुद्दा खेपिरहेका छन् । ध्वजुले बुटवल फाइनान्सको शाखा कार्यालय काठमाडौंको दरवारमार्गमा राखेर जग्गा प्लटिङको धन्दा चलाएका थिए । 

उनले मधुसुदन सिलवाल, उनकी श्रीमती शोभा गिरी र छोरी रुपा गिरीको नाममा समेत करोडौं कर्जा प्रवाह गरेका थिए । त्यस्तै सरस्वती थापा, केशव सत्याल लगायतको नाममा पनि करोडौं कर्जा छ । ध्वजु र सिलवालले सो फाइनान्सबाट ३१ करोड घोटाला गरेका थिए । यसमा धितोस्वरुप राखिएको घरजग्गाको चारगुणा बढी मुल्यांकन गराईएको छ । जुन अहिलेको अवस्थामा बिक्री गर्ने हो भने एक तिहाई मात्र रकम उठ्ने अवस्था छ । ध्वजु समुहले घोटाला गरेको ३१ करोडमध्ये २ बर्षको अवधीमा ६ करोड मात्र उठ्न सकेको छ ।

रामशान्तको कृत्य

त्यस्तै रामशान्त श्रेष्ठको एल्पिक एभरेष्ट फाइनान्समा पनि करोडौं घोटाला भएको छ । कतिसम्म भने सुन्धारामा रहेको कर्मचारी सन्चय कोषको भवन भाडामा लिएर चलाउने नारायण कार्की र प्रविर शमशेर जबरालाई बिना धितो, कागजात नै नराखी करोडौं कर्जा दिइएको पाइएको छ । प्रविरशमशेर यस्ता व्यक्ति हुन्, जसले काठमाडौं मल सन्चालन गर्न लिजमा लिएर बिभिन्न व्यक्तिलाई मसल राख्न दिएर रकम उठाए पनि कोषलाई तिरेका थिएनन् । 

कोषले उनीसगको सम्झौता रद्द गरेपछी संयौं भाडावालहरु ठगिएका छन् । उनी अहिले फरार छन् र प्रहरीले खोजि गरिरहेको छ । राणाभन्दा अगाडी नारायण कार्कीले सो भवन भाडामा लिएका थिए । उनीहरु दुबै साझेदार हुन् । रामशान्तले यसबाहेक घरजग्गा व्यवशायी राजाराम बानियालाई पनि करोडौंं कर्जा दिएका थिए । कमिशनमा कर्जा दिएका उनले सो रकम उठाउन सकेका र्छैनन् । बानियाको दर्जनौं बैंकमा अर्बौं रकम तिर्न बाकी छन् । उनी लामो समयदेखि फरार छन् । 

यसबाहेक रामशान्तले चन्द्रशेखर चौधरी, भक्ती कार्की आदीको नाममा पनि करोडौं ऋण प्रवाह गरेका छन् । जुन रकम नउठ्ने अवस्थामा छ । एल्पिक एभरेष्टबाट प्रविरशमशेर जबराको नाममा प्रवाह भएको ३ करोड रकममध्ये डेढ करोड रकम नउठ्ने भएको छ । राष्ट्र बैंकमार्फत अन्तराष्ट्रिय अडीट कम्पनी केपिएमजीले गतसाल गरेको निरिक्षणमा कुनै धितो डकुमेन्ट नै नराखी प्रविरशमशेरलाई ३ करोड कर्जा प्रवाह गरेको पाइएको थियो । केपिएमजीले त्यसपछी तत्काल कारवाही गर्न राष्ट्र बैंकमा शिफारिश गरेपछी राष्ट्र बैंकले तत्काल रामशान्तलाई ५ लाख रुपैंया जरीवानासहित कारवाही गरेको थियो ।

 यसबाहेक रामशान्तले आफन्तको नाममा पनि कर्जा लिएका थिए । उनले कर्जा नतिरे पनि आफै कार्यकारी प्रमुख भएको बेला सुटुक्क धितो फुकुवा गराएर बिक्री गरेको समेत पाइएको छ । एकदम कमसल धितो राखेको र धितो लिलाम गर्दा आधा रकम पनि नउठ्ने अवस्थामा रहेको फाइनान्सका कर्जा बिभागका एक अधिकारीले बताए । यसबाहेक नारायण कार्कीको नाममा रहेको नेशनल स्टोन नामक ढुंगा खानीको नाममा पनि ३ करोड कर्जा प्रवाह भएकोमा सो कर्जाको फाइल पनि फेला परेको छैन ।

 डकुमेन्ट नै नराखी कर्जा दिइएकोमा राष्ट्र बैंकले यसमा कारवाही चलाएको छ । कतिसम्म भने मर्जरको एमओयू भैसकेपछी उनीहरुले पछिल्लो मिति राखेर बिभिन्न किर्ते ऋणी खडा गरी करोडौं ऋण प्रवाह गरेको पाइएको थियो । बैंकिङ कसुर लागेका ध्वजु“ले आफ्नो छोरा उठाएको र रामशान्त आफै सोही फाइनान्सको रकम लगानी गरी अर्को लघुवित्त बैंक खोल्न लागिपरेका कारण फाइनान्समा भएको केही सम्पत्ति पनि डुबाउने् खेल शुरु भएको बताइन्छ ।– शेयर बजार साप्ताहिकमा प्रकाशित